Sokrates'in Savunması - Platon - İnceleme


Künye

Orijinal Adı: Apologia
Yazarı: Platon
Tür: Klasikler - Akademik- Kültürel
Yayınevi: Türkiye İş Bankası
Goodreads Puanı: 4.10/5
Benim Puanım: 5/5



Bu yıl felsefe dersi gördüğümden beri kitabı okumayı istiyordum. Hem kendi okuma çizgimden çıkmak için hemde meşhur savunma'yı öğrenmek için. 

Benim aldığım baskısı dört bölümden oluşuyor. İlk bölümde Euthyphron ile konuşurken görüyoruz Sokrates' i. Suçlandığı davalarla ilgili bilgi almak üzere yöneticilerden biri olan Arhon Basileus'un makamına gitmiştir. Orada da Euthyphron ile karşılaşmıştır. Euthyphron babasıyla ilgili suçlamalarda bulunmak üzere oraya gitmiştir. Sokrates neden böyle bir şey yaptığını sorar. Bununla  birlikte karşımıza insanın Tanrı'ya karşı görevleri nelerdir? Sorusu çıkar. Ve Sokrates, Euthyphron ile bu görevler, dindarlık ve kutsallık kavramları ile ilgili bir sohbete başlar. 

Sokrates'e göre bilgi doğuştandır. Bilginin doğuştan olduğunuda  diyalektik kavramı  ile açıklar. Diyalektiğin iki unsuru vardır. Biri ironi (ince alay) diğeri ise maiotik yani düşünce doğurtmadır. Sokrates İroni'yi daha çok konuştuğu kimseler içerisinde,  bir şeyler bildiğini sanan kişilerin aslında hiçbir şey bilmediğini o kişilere kanıtlamak için kullanırdı. Maiotik (doğurtma sanatı) ile de sorduğu sorularla kişilerde gizli olan bilgileri ortaya çıkarırdı. Euthyphron ile yaptığı konuşmada iki yöntemi de kullandığını görüyoruz.

Apologia bölümünde ise Sokrates'in savunması çıkıyor karşımıza. Sokrates iki suçlamaya karşı kendini savunur. Biri şimdiki  suçlayıcıları  diğeri ise önceden beri kendisini suçlayanlar. Önceden beri kendisini suçlayanlarla başlar savunmasına. Suçlamalardan bazıları şunlardır: yer altında ve yer üstünde olanları araştırması, önemsiz zannedilen şeylerin ne kadar önemli olduğunu göstermesi ve bu doğrultuda başkalarını bilgilendirmesi.

Şimdiki suçlayıcılarına gelirsek: Suçlamalara göre Sokrates kentin inandığı tanrılara inanmadığı, yeni tanrılar icat ettiği ve gençleri yoldan çıkardığı iddiası ile suçlanmıştır. Ölümle cezalandırılması istenmiştir. 

Sokrates iyi bir hatip olduğunu kanıtlar nitelikte her iki suçlamaya karşı ustaca savunmuştur kendini. Her zaman yasalara saygılı olduğunu, suçlu olduğuna inanmadığını söylemiştir. Sokrates'in hayatta kalabilmek için yalvarmaması ve bir pişmanlık belirtisi göstermemesi oy farkının onun aleyhine sonuçlanmasına neden olmuştur. 

Yasalara göre, vatanından sürgün mü edilmeyi yoksa ölmeyi mi tercih edeceği sorulduğunda "Size iyilikler yapan, öğütleriyle gayrete getirmek için boş vakit bulma ihtiyacında olan yoksul bir adama ne yakışır?" Diye sorar. Daha sonra da ona yakışan tek şeyin, karnının Prytaneion'da doyurulmasıdır der. 

Kriton bölümüne gelirsek, Kriton Sokrates'in öğrencisi aynı zamanda arkadaşıdır. Sokrates'in ölümünden bir gün önce gelip onu firar etmesi için ikna etmeye çalışır. Sokrates ise kaçmasının hayatı boyunca savunduğu ilkelere ters düşeceğinden böyle bir şeyi reddeder. Üstelik firar ederse kendisini suçlayanları haklı çıkaracaktır. Kriton'dan o dönemin ahlak anlayışını okurken Sokrates'in ise yüksek ahlak anlayışını okuruz. Yasaların ve toplumun menfaatinin her şeyden önemli olduğunu söyler.

Üstelik öteki dünya'da, ölümden sonraki yargılanmanın sonucunun kendisini mahkûm eden  mahkemenin kararından daha önemli olduğunun bilincindedir.

Ve son bölüme, Sokrates'in öldüğü güne gelirsek bu bölümü Phaidon ve Ekhekrates'in sohbeti ile öğreniyoruz. Phaidon Sokrates'in öldüğü gün yanında bulunan insanlardan biridir. Sokrates hayatının son gününde öğrencileri ve arkadaşları ile son sohbetlerini gerçekleştirmiştir. 

Ölüm ve ruhun ölümsüzlüğü ile ilgili konuşurlar. İyi ve kötü ruhlardan, ölümden sonra ruhun varlığını devam ettirip ettirmemesinden bahsedeler. Ve öldükten sonra inançları doğrultusunda o ruhların nereye gideceğinden konuşurlar. Arkadaşlarının sorularını cevaplayan Sokrates ölümü için hazırlanır ve yakınlarına veda edip getirilen zehiri içer. Korkusuzca ve özgürce yaşamını sonlandırır.

Aslında daha bir kaç alıntı paylaşmak isterdim ama yazı çok uzun o nedenle bir haber paylaşıp bitiriyorum.

"Antik Yunan felsefesinin öncülerinden Sokrates, ölüme mahkûm edilmesinden yaklaşık 25 yüzyıl sonra, memleketi Atina’da hukukçular, tarihçiler ve düşünürler tarafından tekrar yargılanıp aklandı. İade-i itibar anlamı taşıyan sembolik yargılamada hâkim heyeti ikiye bölünürken, halk jürisi beraat kararını verdi." Kaynak: Hürriyet Planet, Tarih: 5 Mayıs 2012

Haberin yorumunu size bırakıyorum...

Share this:

, , , , , , , ,

Yorumlar

6 yorum:

  1. vuhu pes dedim :) kaç kere okumayı denemiştim de çok sıkılmıştım elime almamla bırakmam bir olmuştu :) felsefe hiiiççç bana göre değil :) sevdirici yorumun ve nestle sağolsun kitabı biraz sempatik yapmış :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ahahaha :) okurken sıkılmadım desem yalan olur :) anlamak için yoğun bir dikkat gerekti. Zaten kitabı okuma sürem 3 haftaya yayıldı ki benim için alışıldık değil :) .

      Sil
  2. Tarzım olmayan bir tür.. fakat yazınız için tşk etmek istedim. Blogunuzda başarılar efendim.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Benimde olduğu söylenemez ama arada farklı şeyler yapmak iyidir :) . Bende size teşekkür ederim.

      Sil
  3. Zamanında Platon Devlet kitabını okumaya başlamıştım ancak sonu gelmemişti. Yazınızı görünce o aklıma geldi. Doyurucu güzel bir yazı olmuş, tebrik ederim. :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim. Devleti okumadığım için onunla ilgili bir yorum yapamıyorum ama Sokratesin Savunması güzeldi :) .

      Sil